Thế nào là 'dương tính' nCov?
Một bạn hỏi một câu đơn giản như trên, nhưng ý nghĩa thì rất quan trọng vì "số phận" Covid của bạn tuỳ thuộc vào 1 con số. Hiện nay, VN dùng ngưỡng Ct < 30 để xác định ca dương tính. Nhưng theo tôi thì ngưỡng đó là hơi rộng rãi và giải thích tại sao có nhiều ca dương tính mỗi ngày. Có lẽ cần phải giảm ngưỡng Ct xuống 25 để bảo thủ hơn.
1. Đa số ca dương tính từ từ nơi phong toả
Trước hết là đọc số liệu về số ca nhiễm mới nhứt ở TPHCM. Trong ngày 29/7, HCM ghi nhận 2740 ca dương tính. Điều thú vị là gần 90% ca dương tính là từ những khu phong toả và khoảng 9% từ những khu cách li tập trung (9%). "Khu phong toả" ở đây là những con hẻm hay khu phố bị phong toả.
Như vậy, chúng ta đã biết nơi có rủi ro cao trong đợt bùng phát lần này. Việc phun xịt ở nơi công cộng hay đường xá không có ý nghĩa gì cả.
2. Ct < 30 là ngưỡng dương tính?
Nhưng làm sao định nghĩa một ca là dương tính? Câu trả lời là dùng kĩ thuật xét nghiệm RT-PCR. Kĩ thuật PCR dựa vào một giá trị có tên tiếng Anh là 'cycle threshold' (Ct), tức là số chu kì cần thiết để khuếch đại RNA của virus đến mức có thể phát hiện được virus. Ct là một biến liên tục, và có giá trị từ 0 đến 50, và độ lệch chuẩn có thể là khoảng 6.5.
Khi giá trị Ct thấp thì tải lượng virus cao; và ngược lại, nếu Ct cao thì đó là tín hiệu cho thấy tải lượng virus thấp. Nhưng cũng có nghiên cứu chỉ ra rằng khi giá trị Ct càng thấp là một dấu hiệu báo trước bệnh nhân sẽ có diễn biến xấu [1].
Đến đây thì câu hỏi là ngưỡng Ct cỡ nào thì được xem là 'dương tính'? Trả lời câu hỏi này hơi khó, vì phải có chuẩn vàng để gọi là nhiễm. Có thể lấy tỉ lệ cấy làm chuẩn vàng. Và, theo một nghiên cứu bên Pháp thì khoảng 70% mẫu với Ct <= 25 là có thể cấy [2], còn khi Ct > 35 thì tỉ lệ cấy được chỉ 3%. Nói cách khác, nghiên cứu này gợi ý là ngưỡng Ct để tuyên bố dương tính là 25 hay thấp hơn.
Tuy nhiên, theo CDC thì Ct < 33 [3], còn theo 'thánh Fauci' thì Ct < 35 [4] được xem là dương tính. Tôi không mặn mà với con số của Fauci vì chẳng có chứng cớ gì cả.
Còn Việt Nam hiện nay thì dùng ngưỡng 30 (?). Theo báo cáo trên, trong số 2740 người được xét nghiệm (trong ngày 29/7 tại HCM), có đến 2030 người (hay 74%) có CT < 30 (dương tính). Điều này giải thích tại sao đa số ca dương tính không có triệu chứng.
Những kết quả trên có nghĩa là: chọn ngưỡng Ct có ảnh hưởng đến số ca dương tính hàng ngày. Nếu Ct < 30 thì số ca dương tính sẽ ít hơn, nhưng nếu chọn Ct cao hơn 30 (như 35) thì số ca dương tính sẽ tăng. (Dĩ nhiên, dương tính không phải là 'bệnh', vì có thể chỉ là dương tính giả).
Theo tôi thì nên chọn ngưỡng Ct < 25 vì phù hợp với nghiên cứu trong y văn. Nhưng một cách tối ưu là chúng ta cần phải phân tích dữ liệu thực tế của Việt Nam (đã có) để xác định ngưỡng tối ưu cho tình huống Việt Nam. Nếu có số liệu chúng tôi sẽ dùng phương pháp DCA để tìm ngưỡng tối ưu cho VN.
Tóm lại, số ca dương tính mà TPHCM báo cáo hàng ngày chỉ là con số tương đối, vì nó tuỳ thuộc vào ngưỡng Ct. Có lẽ con số dương tính không quá đáng quan tâm. Con số tử vong và nhập viện mới đáng quan tâm. Mục tiêu, xin nhắc lại, là tối thiểu hoá tác hại của đại dịch ở qui mô cộng đồng, chớ không phải làm cho con số dương tính xuống còn zero.
____
Xin ghi thêm rằng FDA mới loại bỏ một danh sách dài các xét nghiệm mà họ cho là không nên sử dụng nữa. Các bạn thử xem có test nào trong danh sách này đang được dùng ở Việt Nam?
Comments
Post a Comment