Ngợi ca sông Vàm Cỏ quê nhà
Hồi nhỏ học bài tức lắm,tức cái khúc này nè:
"Ở tận sông Hồng, em có biết
Quê hương anh cũng có dòng sông
Anh mãi gọi với lòng tha thiết:
Vàm Cỏ Đông! Ơi Vàm Cỏ Đông!"
Lạ ghê ! Mắc cái giống gì phải lôi sông Hồng vô làm màu mới có thể nói tới Vàm Cỏ Đông ,Hồng Hà không đẹp ,hiền hòa,thùy mị ,diễm lệ bằng Vàm Cỏ đâu mà lôi nó vô
Cái bài thơ đó phổ nhạc và hoàn toàn tào lao về sự tự hào con sông Vàm Cỏ Đông của Long An ,làm người Long An tự ái
Vàm Cỏ của tôi
Hai con sông ở đồng bằng đã tạo ra một đồng bằng nhỏ và vùng văn hóa riêng biệt không Tây chẳng Đông của tỉnh Long An
Pháp viết là Vaico oriental (Vàm Cỏ Đông) và Vaico occidental (Vàm Cỏ. Tây)
Sông Vàm Cỏ Tây từ Đồng Tháp Mười rợp hương tràm (cầu Tân An) và Vàm Cỏ Đông từ Tây Ninh chảy xuống (cầu Bến Lức) gặp nhau tại một ngã ba là ranh giới giữa Cần Đước và Tân Trụ kêu là ngã ba Bần Qùy
Tại khúc sông ngã ba sông Vàm Cỏ này , là ngã ba Bần Qùy,một địa danh rất lạ , nhưng nếu bạn có đi ghe xuồng qua chổ này bạn sẽ hiểu vì ven bờ sông ở đây có những lùm,bụi bần hoang có cái tư thế chồm và quỳ hẳn ra sông
"Bần gie bần ngã bần quỳ
Sống mà chịu cảnh chia ly thêm buồn"
Tương truyền sau khi thành Vĩnh Long bị Pháp lấy mất, năm 1867 cụ Phan Thanh Giản uống á phiện với giấm thanh tự quyên sinh chết , những cây bần ven sông Vàm Cỏ cúi rạp người xuống hết vì đau thương
Các giai thoại này dân Long An kể lại có hơi mơ hồ,nhưng cũng đủ biết lòng dân Nam Kỳ thương cụ Phan đến cỡ nào
Ngày nay ở đó còn cái miễu ông Bần Qùy,ghe thương hồ đi ngang hay vào đốt nhang (Là miếu thờ ông Mai Công Hương)
Có dịp đi ngang Nhựt Ninh Tân Trụ ,tranh thủ chụp vài tấm hình tại miếu này ở cái doi đất
Ngã ba Bần Qùi,từ đây con sông gọi chung là sông Vàm Cỏ ,nhiều người gọi là sông Bao Ngược,Pháp kêu là Grand Vaico
"Bần de, bần ngã, bần quì
Cảm thương con khỉ đột, lấy gì cho nó ăn"
Ở ngã ba sông này có cái miếu nhỏ thờ một ông thần có thiệt,ông Mai Bá Hương
Ông Mai Bá Hương thời chúa Nguyễn làm chức quan nhỏ là"Xá lại" thuộc ti Xá sai ở dinh Phiên Trấn, nên tục gọi là Xá Hương.
Năm 1765, ông nhận lịnh vận tải lương thực cho đoàn quân của chánh thống cai cơ Nguyễn Cửu Vân đánh với quân Chân Lạp. Đoàn thuyền lương bị địch chặn đánh ở ngã ba sông Vàm Cỏ Đông và Vàm Cỏ Tây ,ông liệu khó chống giữ bèn truyền lệnh đục chìm thuyền và chết theo thuyền lương
Về sau, vua Nguyễn truy phong ông làm thần, dân gian lập cái miếu nhỏ thờ nơi ông tuẩn tiết gọi là Miễu Ông Bần Quì,dân thương hồ sông nước Nam Kỳ lục tỉnh đi ngang hay ghé đốt nhang cầu khẩn cho sóng yên gió lặng
Khi tiến sĩ Phan Thanh Giản làm Kinh lược sứ Nam Kỳ có lần đi ghe ngang đến thăm miếu ,ông có đề một đôi liễn
"Anh ở đầu sông em cuối sông
Uống chung dòng nước Vàm Cỏ Đông
Thương nhau đã chin ba mùa lúa
Chưa ngày gặp lại, nhớ mênh mông!"
Phải kể tới hai cây cầu trên hai con sông này
Thiết lộ xe lửa Sài Gòn - Mỹ Tho xây năm 1881 ,ngày 20/7/1885 chuyến xe lửa đầu tiên rời ga Bến Thành Sài Gòn hụ còi ầm ầm ,khạc lửa tiến về Mỹ Tho
Tuy nhiên ,xe lửa thúc thủ ở Tân An vì 2 con sông Vàm Cỏ Đông và Tây , tới bờ sông, xe lửa dừng lại,tách toa ra lên bắc qua sông
Tháng 5/1886, Pháp đặt hãng Eiffel bắt 2 cây cầu sắt Bến Lức và Tân An qua sông Waico oriental-Vàm Cỏ Đông, Waico occidental-Vàm Cỏ Tây đã xong,vậy là xe lửa Sài Gòn - Mỹ Tho chạy thẳng
Cầu sắt Tân An có cái dốc rất cao,đầu máy xe lửa bằng hơi nước yếu như bà đẻ ,thành ra có khi tuột , trổ ngược lại phía sau ,bắt trớn thụt lùi cả trăm thước,sau đó lấy trớn hì hụi ba bốn lần mới leo qua cầu nổi
Từ Sài Gòn đi Mỹ Tho có 72 km mà xe lửa chạy mất 3 tiếng đồng hồ
"Xe lửa chạy tới Tân An
Tốp máy chẳng kịp ngã ngang té nhào"
Câu thơ này tả cảnh xe lửa bị bão năm Thìn 1904 cuốn
Cầu sắt Bến Lức ,Tân An là cầu chung của xe lửa và cầu xe đò Lộ 4 nữa nên khách đi xe lửa hay khách đi xe đò đều có kỷ niệm với nó
Vì cầu sắt chỉ chạy có một chiều nên một bên chạy thì bên kia ngừng-stop,thành ra là nơi tụ hội của những người bán lạp xưởng,mía ghim cóc ổi.Khách đi ngang qua ghé ăn cháo lòng khuya,mua khóm Bến Lức làm quà tặng
Tiếng hú của còi súp lê (siflet) làm nhiều người còn nhớ
Đến ngày 1-7-1958 thời ông TT Ngô Đình Diệm thì tuyến đường sắt này chấm dứt hoạt động sau hơn 70 năm tồn tại
Từ Sài Gòn về lục tỉnh chỉ còn Lộ 4 ,bằng xe đò,xe lô,thành ra cầu sắt Tân An quá tải
Năm 1968 Mỹ xây cầu đúc Tân An mới .Cầu sắt Tân An là cầu song hành với cầu bê tông mới.Sau 1975 thì còn tồn tại không tu bổ.
Đầu năm 2004 chánh quyền tháo sắt ở cầu sắt Tân An bán ve chai
Thiệt là tiếc cho một công trình có tiếng ở Tân An xưa
Vàm Cỏ lòng vòng uốn éo rồi trổ ra sông Soi Rạp ,cách biển Đông 20 km. Khúc sông này là ranh giới giữa Long An và Tiền Giang,Cần Đước và Gò Công
Sông Vàm Cỏ tạo ra đồng bằng hai bên sông, sản vật gồm cá tôm rất nhiều, nổi tiếng là cá chìa vôi, cá út ,cá phèn,cá lù đù , gạo nàng thơm Chợ Đào
Sông Vàm Cỏ đọn này có tên là vàm Bao Ngược
Đoạn này giáp nước tới 3 con sông,sông Vàm Cỏ Đông và Vàm Cỏ Tây từ Bần Quỳ trổ xuống , kinh Chợ Gạo từ Mỹ Tho chảy xuống hợp với sông Tra từ rạch Gò Công trổ ra,từ sông Soi Rạp vô ,thành ra ác chiến
Vàm Bao Ngược thường có sóng lớn vào buổi chiều, thường gây ám ảnh cho các ghe thương hồ lục tỉnh.
"Anh đi ghe lúa Gò Công
Vô vàm Bao Ngược, bị giông đứt buồm"
Trăng rằm trên sông Vàm Cỏ đẹp nao lòng ,nó tròn mà lạnh lùng rất diễm lệ ,,có dịp mời bạn đi coi thử
"Đi trên sông Vàm một đêm trăng rằm
Mái chèo khua nhẹ tựa sóng vỗ lòng anh
Mê say em hát, mắt sáng long lanh
Mà cả dòng sông là hương lúa ngọt lành"
Hình:Cầu sắt Tân An và sông Vàm Cỏ Tây những năm 1963.
Comments
Post a Comment