Hội tam điểm

Hội Tam Điểm là một hội kín, bí mật xuất hiện cuối thế kỷ 16 ở Scotland, sau đó là Anh, rồi lan ra nhiều quốc gia khác. 

Hội Tam điểm truyền bá một lối giáo dục có tính bí truyền, tiên phong sử dụng những biểu tượng và nghi lễ. Nó khuyến khích thành viên hành động vì sự tiến bộ nhân loại, nhưng để cho mỗi thành viên lựa chọn cách để thực hành điều đó. Vì vậy thành viên của hội được chọn lựa là những người trí thức và quyền quý nên hội len lỏi vào cả trong chính quyền. Hoạt động từ thiện là một trong những phương thức hành động của họ. Hội tập hợp những người ở nhiều quốc gia khác nhau trên thế giới muốn hiến thân cho sự vươn lên về phương diện tinh thần và luân lý.  

Trong 200 năm qua, hội Tam Điểm có vô số giai thoại nổi tiếng như chính Hội Tam điểm đã đứng sau cuộc Cách mạng Pháp năm 1789 và chủ trương "Tự Do, Bình Đẳng và Tình Huynh Đệ" trong một thế giới đại đồng không phân biệt chủng tộc hay màu da. Hội Tam Điểm  cũng đã chống lại sự buôn bán nô lệ và đã khai sinh bản Tuyên Ngôn Quốc Tế Nhân Quyền.

Năm 1927, tại kỳ đại hội Đại đường Pháp (La Grande Loge de France) đã đề nghị chính thức chính phủ Pháp phản đối chế độ thuộc địa:

- Chấm dứt mọi cuộc xâm chiếm thuộc địa mới.

- Phát huy cơ chế dân chủ tại các nước thuộc địa.

- Phát triển giáo dục khoa học kỹ thuật, áp dụng các đạo luật xã hội, tôn trọng nhân quyền tại các nước thuộc địa.

- Bãi bỏ chế độ phân biệt người bản xứ.

Tại biên bản chi hội "La Fraternité Tonkinoise" (Tình Huynh đệ Bắc Kỳ) tại Hà Nội được đúc kết lại qua tập tài liệu "Nos vues et notre action en matière de politique indigène" ("Quan điểm và hành động của chúng ta qua chính sách đối với người dân bản xứ") năm 1930.  Hội Tam Điểm Pháp tại Việt Nam chủ trương nên áp dụng một chính sách "khai phóng" (émancipation) thay vì "đồng hóa" (assimilation) dân bản xứ như Pháp đã áp dụng tại các đảo: La Réunion, La Martinique hay tại các nước Phi Châu. Theo Hội Tam điểm thì dân Á Châu nói chung, và dân Việt nói riêng, có dân tộc tính rất cao, nước Pháp không thể nào đồng hóa nổi. 

Chính sách "khai phóng" gồm có những điểm căn bản sau đây:

1/ Nâng cao trình độ giáo dục, kỹ thuật, khoa học cho dân Việt Nam.

2/ Thay thế lần lần viên chức người Pháp ở hạ tầng bằng người Việt Nam.

3/ Đào tạo một quân đội Việt Nam độc lập, sĩ quan Pháp chỉ giữ vai trò cố vấn.

4/ Thành lập các hội đồng dân cử. Lúc đầu các hội đồng chỉ có tư cách cố vấn, sau đó sẽ có quyền hành pháp.

Nước Việt Nam sẽ tiến dần đến một chế độ tự trị và sau cùng sẽ trở thành một nước độc lập.

5/ Hội Tam Điểm chủ trương tự do báo chí, nhưng hạn chế việc tự do hội họp vì sợ rằng bọn "bôn sê vích" (cộng sản) lợi dụng để bạo động.

6/ Hội Tam Điểm nghĩ rằng chỉ nên trao trả hoàn toàn chủ quyền cho dân Việt Nam khi nào trình độ dân trí được nâng cao, vì nếu không, dân Việt Nam sẽ bị bọn "cầm đầu cuồng tín" bóc lột, có khi đời sống sẽ còn khốn khổ hơn.

Năm 1925, vào thời kỳ hội tam điểm phát triển mạnh trong giới trí thức Việt Nam, 3 người Việt Nam tiêu biểu tham gia Hội tam điểm, chi nhánh Hà Nội (Loge Confucius, do Albert Janvier lập) là: Nguyễn Văn Vĩnh, Phạm Huy Lục, Phạm Quỳnh.

Ngày 14/6/1922, Nguyễn Ái Quốc đã gia nhập Hội Tam điểm tại trụ sở 94 đại lộ De Suffren, Pari, Pháp. Sau khi tìm hiểu mặt tiến bộ của tổ chức, tháng 12/1922, Nguyễn Ái Quốc đã rút khỏi Hội Tam điểm.