CÂU CHUYỆN 45 CHIẾC KHU TRỤC HẠM THUỘC HẠM ĐỘI BALTIC GHÉ VỊNH CAM RANH NĂM 1905
(Ryan, đăng tạp chí Xưa và Nay số 6 tháng 6/2009)
Tóm lược:
Ngày 31-3-1905, sau 28 ngày trường vượt trùng dương từ đảo Madagascar thuộc Pháp, đoàn tàu 45 chiếc khu trục hạm hạm đội Baltic (tức hạm đội Thái Bình Dương II) dưới quyền của đề đốc Rozhestvensky đã thả neo, đậu thành 5 hàng song song với những chiến hạm bọc sắt lớn nằm án ngữ cả vịnh Cam Ranh. Cam Ranh là bến cảng nghỉ chân đầu tiên sau một hải trình dài từ biển Ban Tích, xuống Đại Tây Dương, vòng châu Phi qua Ấn Độ Dương, rồi ngược lên Bắc Thái Bình Dương. Cam Ranh cũng là trạm nhiên liệu và lương thực cuối cùng trước khi đoàn tàu khổng lồ này lên đường đi Vladistock nhằm trợ chiến cho hạm đội Thái Bình Dương I đang tranh hùng với hải quân Nhật trên vùng biển Bắc Á từ hơn một năm ròng. Cam Ranh còn là điểm hẹn với hạm đội Thái Bình Dương III của đế đốc Nebogatoff hãy còn lẽo đẽo theo sau.
Về sau, hạm đội Baltic rời đi nhờ có thêm lương thực, than đá mới có thể tham chiến, nhưng sau đó bị hải quân Nhật của đề đốc Togo Heihachiro tập kích ở eo bể Tsushima (Đối Mã) và tiêu diệt sau 24 giờ giao tranh.
Ngày 2-4-1905, đề đốc Pháp de Jonquières, phó tư lệnh hải quân Pháp ở Thái Bình Dương, dẫn tuần dương hạm Decartes ghé thăm xã giao hạm đội Nga. Nhưng đến ngày 22-4, đề đốc de Jonquières quay trở lại với yêu cầu hạm đội Nga phải nhổ neo trong vòng 24 tiếng. Lý do là dưới áp lực của Nhật và đồng minh Anh, hai nước đòi Pháp phải ngưng "những hành động có tính cách dung túng" đối với hạm đội Nga. Thêm vào đó Hoa Kỳ cũng cảnh giác cao độ trước sự xuất hiện của hạm đội Nga ở địa điểm không xa thuộc địa họ mới chiếm được từ Tây Ban Nha là Philippines.
Đúng 1 giờ trưa hôm sau, đề đốc Rozhestvensky ra lệnh nhổ neo. Báo The Times của Anh mô tả như sau: "Các chiến hạm Nga dàn thành một hình cánh cung dường như vô tận, trải dài từ mũi Valera sang tận mũi bên này của bán đảo Cam Ranh". Sau khi đề đốc Pháp de Jonquières trịnh trọng đưa tiễn soái hạm của Rozhestvensky ra đến cửa vịnh, nhằm tránh trách nhiệm cho Pháp là cho phép hạm đội Nga vào lấy thêm nhiên liệu và lương thực trong một thời gian khá dài, ông đánh điện về sở chỉ huy với lời lẽ khôn khéo như không biết gì về chiến sự Nhật - Nga: "Hạm đội Nga đã rời bờ biển An Nam và đang tiến về hướng Đông. Không rõ sẽ đi đâu".
Thực ra, 45 chiếc khu trục hạm đã ghé vào ẩn náu ở vịnh Vân Phong và chỉ rời bờ biển Việt Nam vào ngày 14-5-1905. Trước đó, ngày 15-4, bốn chiếc tàu vận tại của hãng Hamburg-Amerika (Đức) chở 30.000 tấn than đá đã cập bến Cam Ranh để cung cấp nhiên liệu cho hạm đội Baltic.
Đặc biệt, ngày 16-4-1905, biết thủy thủ Nga sẽ ăn mừng lễ Phục Sinh, ghe thuyền của các thương nhân Việt chở gà vịt, rượu đế ra bán cho tới khuya. Thủy thủ Nga nhận xét là các mặt hàng do người An Nam chở ra bán với giá phải chăng, đặc biệt họ tấm tắc khen là "Mỹ tửu" giống rượu Nga, ý chừng so sánh với vodka Nga.
Có ai ngờ đâu trong những ghe thuyền ra bán thực phẩm lúc ấy lại có chiếc ghe chở 3 người ăn mặc giả dạng thương nhân để quan sát tận mắt văn minh cơ khí của phương Tây. Ba thương nhân giả dạng ấy không ai khác chính là ba nhà chí sĩ Huỳnh Thúc Kháng, Phan Châu Trinh và Trần Quý Cáp trong chuyến Nam Du năm 1905. Trong tự truyện, Huỳnh Thúc Kháng ghi lại việc lên xem tàu Nga qua mấy dòng đơn giản: "Lúc đi ngang qua Nha Trang, được tin chiến hạm Nga đậu tại Cam Ranh, bèn giả khách buôn, thuê thuyền đánh cá, mua trứng gà cùng trái cây các thứ, lên thuyền Nga xem rất khoái. Đấy chẳng qua vì tính thiếu niên hiếu kỳ chứ không có ý gì". Trong ba nhà chí sĩ, chỉ có cụ Huỳnh để lại chứng cứ về cuộc thám hiểm độc đáo này. Quan tỉnh khi đày Huỳnh Thúc Kháng ra Côn Đảo năm 1908 có nhắc "việc xem thuyền Nga mà bắt tội". Còn chính Phan Châu Trinh và Trần Quý Cáp khi hay tin Phan Bội Châu đã sang Nhật, mà chính Nhật là nước đã chiến thắng Nga, tiêu diệt hạm đội Baltic mà Phan đã quan sát tận mắt - Phan đã lặn lội sang Quang Đông để gặp Phan Bội Châu và cả hai cùng sang Nhật trong khoảng 2 năm để nhìn tận mắt đất nước mới canh tân sau Minh Trị Duy Tân...
Comments
Post a Comment