Kỳ 2: ĐẶC SẮC CỦA THIẾT CHẾ BẦU TỔNG THỐNG MỸ:
ÁP DỤNG CÙNG LÚC "POPULAR VOTE" VỚI "ELECTORAL VOTE"
* Bầu Tổng thống Mỹ dựa và chỉ dựa trên nền tảng là ý chí / sự chọn lựa của dân mà thôi (qua "popular votes", tức "phiếu cử tri phổ thông")!
* Người dân Mỹ KHÔNG bầu ra cái gọi là "đại cử tri"; và do đó, cũng KHÔNG có cái gọi là "đại cử tri đoàn" bầu ra Tổng thống! Nghe giựt mình không?
Thể thức bầu cử ở Mỹ quả là có "Electoral vote", "Electoral college"..., tôi sẽ trình bày ĐÚNG thể thức này đang áp dụng tại Mỹ ra sao.
Qua đó, quí bạn sẽ biết cách dịch bấy lâu nay "phiếu đại cử tri", "đại cử tri đoàn" là không thích hợp; tệ hơn nữa, là "râu ông cắm cằm bà" (vô tình?) đem cách diễn giải của Đại nghị chế (Congressional system) áp vô Tổng thống chế (Presidential system) của Mỹ, trớt hướt!
&1&
Nước Mỹ hiện nay là quốc gia hợp thành của 50 States ("tiểu quốc", thường được dịch là "bang"/"tiểu bang"), trong khi đó Pháp, Hàn Quốc, Đài Loan (Trung Hoa dân quốc)... cũng là những nước áp dụng Tổng thống chế (Presidential system) - tức nguyên thủ quốc gia là do dân bầu, nhưng các nước này đều là quốc gia đơn nhứt (khác với tính chất hợp thành từ các States như nước Mỹ).
Không ít "dân chủ viên" quên béng đặc điểm nền tảng này của nước Mỹ, thành thử họ bình luận khập khiễng, "ù ù cạc cạc" về thể thức bầu cử Tổng thống tại Mỹ.
Là hợp thành từ các States, do đó Hiến pháp Mỹ cam kết gìn giữ sự bình đẳng giữa các States trong đời sống chánh trị chung của nước Mỹ. Nếu bất bình đẳng xảy ra, các State bị thiệt thòi sẽ nghĩ tới việc ly khai, tạo nguy cơ làm tan rã nước Mỹ.
Bình đẳng trong bầu cử Tổng thống Mỹ, nghĩa là mỗi State - dù nhỏ - vẫn được quyền tổ chức & được TÔN TRỌNG kết quả phiếu bầu của chính người dân trong State của họ (chớ không gộp chung vào phiếu bầu của người dân thuộc State lớn hơn, không bỏ chung một rọ, bởi làm như vậy chẳng khác nào không tôn trọng ý nguyện người dân của State nhỏ hơn).
&2&
Đơn cử hồi năm 2016 bầu Tổng thống. State California người dân đi bầu, bỏ phiếu cho Hillary Clinton thắng cử; trong khi đó state Texas người dân bỏ phiếu cho Donald Trump. Xin lưu ý: thắng cử là DỰA TRÊN LÁ PHIẾU CỦA DÂN ("popular votes") TRONG từng STATE độc lập.
Rồi, mời quí bạn tưởng tượng như ri: mỗi state là mỗi "tiểu quốc", Hillary Clinton thắng cử, trở thành "tổng thống" tại California; trong khi đó Donald Trump trở thành "tổng thống" tại Texas. Nước Mỹ có 50 states, vậy... phải chăng nếu ứng viên nào thắng cử làm "tổng thống" của quá bán, tức 26 states, thì trở thành Tổng Thống Mỹ?
Câu trả lời là KHÔNG HỢP LÝ. Vì lẽ có state đông dân ơi là đông như California, có state dân ít như Alaska, không thể đánh đồng ngang nhau. Như vậy buộc phải có "hệ thống phiếu điểm" khác nhau giữa các states, đắc cử ở California thì phải được "nhiều phiếu" so với đắc cử ở Alaska "ít phiếu" hơn.
Chấm "phiếu điểm", cách nào?
&3&
Hiến pháp Mỹ đưa ra qui định: dựa trên SỐ LƯỢNG Thượng nghị sĩ + Dân biểu của mỗi State có mặt trong Quốc hội liên bang để lập "PHIẾU", và gọi là "Electoral votes" cho từng State! Một lần nữa, tôi xin nhắc hãy khoan dịch tiếng Việt, mà dùng tiếng Anh là "Electoral votes" và xem thể thức của "electoral votes" vận hành ra sao.
Theo qui định vừa nêu, California sẽ có 55 phiếu electoral votes, Texas có 34 phiếu electoral votes, Alaska có 3 electoral votes...Toàn 50 States, như vậy, cộng lại là có 535 phiếu electoral votes, cộng với 3 electoral votes dành cho Đặc khu thủ đô (Washington DC), tổng cộng có 538 PHIẾU electoral votes.
&4&
Trở lại với kỳ bầu cử năm 2016. Ngày 8/11/2016 diễn ra cuộc kiểm phiếu của từng State (kiểm phiếu online): khi có kết quả kiểm phiếu tại California bà Hillary Clinton thắng cử thì NGAY LẬP TỨC con số 55 phiếu electoral votes hiện lên, cộng cho Hillary. Cũng vậy, khi kiểm phiếu tại Texas cho thấy ông Donald Trump thắng cử, NGAY LẬP TỨC con số 34 phiếu electoral votes của Texas cộng cho Donald Trump.
Thấy gì?
Hillary Clinton hoặc Donald Trump thắng cử là BỞI PHIẾU BẦU CỦA DÂN (popular votes) theo từng State. Lúc đó có thấy 55 "vị" nào tai to mặt lớn của California chạy ùa tới bỏ phiếu cho bà Hillary, có thấy 34 "vị" ông nghị bà nghị nào của Texas xuất hiện để bỏ phiếu cho ông Trump không? Hoàn toàn không có ông bà "elector" nào xuất hiện để bỏ phiếu thay cho dân hết!
Như đã phân tích ở trên, đây hoàn toàn là KỸ THUẬT QUI ĐỔI RA SỐ PHIẾU & NGAY LẬP TỨC! (đã được ấn định: thắng cử tại California thì qui thành 55 electoral votes, thắng cử tại Texas thì qui thành 34 electoral votes...).
Xin nhắc về chữ nghĩa đôi chút: "Cử tri" nghĩa là gì? Là người đi bỏ phiếu, "đại cử tri" - do đó - nghĩa là người thay mặt cho cử tri để đi bỏ phiếu. Ở đây, CHỈ CÓ CỬ TRI (người dân) đi bỏ phiếu mà thôi (popular votes), hoàn toàn KHÔNG có ai đi bỏ phiếu thay cho cử tri phổ thông - tức, hiểu cho đúng chữ nghĩa, là không có "đại cử tri", thì lấy gì có "phiếu đại cử tri"?
Mà chỉ có phiếu "electoral votes"!
[một lần nữa xin khoan dịch "elector votes" sang tiếng Việt; sau khi đã hiểu rõ thể thức bầu cử Tổng thống Mỹ thì tôi sẽ đưa ra cách chuyển ngữ thích hợp nhứt, cho đúng với bản chất nền chánh trị dân chủ tại Mỹ].
&5&
Như đã biết, tổng cộng toàn nước Mỹ có 538 PHIẾU electoral votes, thành thử ứng viên nào đạt được từ 270 phiếu (tức quá bán, phân nửa là 269 phiếu) trở lên thì đắc cử Tổng Thống Mỹ.
Lại phải nhắc lần nữa: Có những người ba chớp ba nháng nói bầu cử Mỹ chỉ cần electoral votes là thắng cử chớ không dựa vào popular votes. Đây là cái nhìn của chuồn chuồn đạp nước, lơn lớt trên bề mặt, nói đảo lộn nhân quả hết ráo.
Coi đi, 55 phiếu electoral votes lọt vào tay bà Hillary tại California, hoặc 34 phiếu electoral votes nằm trong tay ông Trump tại Texas, là... từ trên trời rơi xuống hả? Muốn có 55 phiếu electoral votes tại Cali, 34 phiếu electoral votes tại Texas, thì PHẢI THẮNG CỬ DỰA TRÊN PHIẾU BẦU CỦA DÂN tại mỗi State vừa nêu.
Còn vì sao phải có thể thức qui đổi thành số phiếu electoral votes, đã nêu ở mục &2& và mục &3&.
&6&
Trở lại với kỳ tranh cử năm 2016, để dễ hình dung.
Ngày 9/11/2016, mặc dù vẫn còn một số bang chưa kiểm phiếu xong, nhưng SỐ PHIẾU electoral votes của ông Donald Trump đã chạm con số 270 phiếu. Ngay lập tức, nhiều cơ quan thông tấn trên thế giới đều loan tin Donald Trump trở thành Tân Tổng Thống Mỹ.
Một số nguyên thủ quốc gia cũng nhanh chóng gởi điện chúc mừng cho ông Donald Trump.
Thấy gì?
a) Bầu cử Tổng thống Mỹ là DỰA TRÊN PHIẾU BẦU CỦA DÂN (popular votes) THEO BANG (STATE). Như tôi đã lưu ý về đặc điểm nước Mỹ là hợp thành từ 50 States và mỗi States đều được độc lập tổ chức bầu cử, do đó phải TÔN TRỌNG Ý NGUYỆN CỦA DÂN trong State của họ (chớ không gộp chung phiếu bầu với State khác);
b) "Electoral votes" thuần túy thuộc về kỹ thuật qui đổi số phiếu (đã được luật định cho từng State), hoàn toàn KHÔNG có cái gọi là "đại cử tri" thay mặt mà tước quyền bầu chọn của người dân Mỹ.
c) Kết quả kiểm phiếu (mà không bị kiện cáo) nếu ứng viên nào đạt từ 270 phiếu electoral votes thì CHÍNH THỨC đắc cử Tổng Thống.
(không cần phải đợi tới những cuộc họp của "Electoral college" sau đó cả tháng để gọi là "bỏ phiếu bầu TT"; vì sao vậy? trong kỳ 3, tôi sẽ đề cập)
------------------------------------------------------------------------------
* Kỳ 1 Dẫn nhập: https://www.facebook.com/nguyenchuong158/posts/918771865223461?comment_id=918777471889567&reply_comment_id=919750141792300¬if_id=1587216897634395¬if_t=comment_mention
* Kỳ 3: “Elector” & “Electoral college”
https://www.facebook.com/nguyenchuong158/posts/920919931675321
Còn những "electors" bằng xương bằng thịt hẳn hòi (mà mỗi đảng trong từng State tuyển chọn) thì sao? Các "electors" sẽ họp thành những "electorial college" (khoan dịch sang tiếng Việt) chỉ xuất đầu lộ diện - SAU khi đã hoàn tất việc bỏ phiếu bầu cử Tổng thống Mỹ (và đã có kết quả).
Qua đó, quí bạn có dịp để tỏ tường về "Tổng thống chế" (Presidential system, dân Mỹ bầu ra nguyên thủ, gọi là Tổng Thống), nhưng... bị các "dân chủ viên" diễn giải trớt hướt thành mô thức "đại nghị chế" (Congressional system, người dân bầu Quốc hội, rồi Quốc hội bầu ra nguyên thủ).
Comments
Post a Comment