Đại cử tri 3

Bầu cử Tổng thống Mỹ:

Kỳ 3: "ELECTOR" & "ELECTORAL COLLEGE"

* Mỹ không có "đại cử tri", "đại cử tri đoàn" mà CHỈ có "elector", "electoral collge".

A/ "Đại cử tri", "đại cử tri đoàn" - nghĩa là gì?

A1) Có 2 thiết chế chánh yếu để bầu chọn nguyên thủ quốc gia:

(a) Dân bầu trực tiếp nguyên thủ (gọi là Tổng thống), ở đây chỉ có cử tri (người dân) đi bầu mà thôi. Thiết chế này gọi là "Tổng thống chế" (Presidential system), áp dụng ở Mỹ, Pháp, Đại Hàn, Đài Loan (Trung Hoa dân quốc)...

(b) Dân bầu chọn các Thượng nghị sĩ, Dân biểu để vào Quốc hội lưỡng viện - gọi chung là "nghị viên" (ở VN gọi là "đại biểu Quốc hội"); sau đó Quốc hội bầu chọn nguyên thủ quốc gia (gọi là Thủ tướng). Thiết chế này gọi là "Đại nghị chế" (Congressional system), áp dụng ở Anh, Nhựt Bổn, Đức...

Trong Đại nghị chế, cử tri - nghĩa là "người đi bỏ phiếu" - chỉ bầu ra các nghị viên thì dứt, sau đó... nằm nhà nghỉ khỏe, để cho các nghị viên thay mặt cử tri mà bầu ra nguyên thủ quốc gia. Ở đây, quí bạn chú ý, các nghị viên THAY MẶT CỬ TRI - tức là về ý nghĩa, các nghị viên đang thủ đắc vai trò "đại cử tri" (là âm Việt từ ba chữ như ri: 代舉知, xin nhắc: "đại" 代 ở đây nghĩa là "đại diện") đó đa!

Như vậy, trong Đại nghị chế thì mới xuất hiện vai trò "đại cử tri" (là các nghị viên, họ hợp thành "đại cử tri đoàn" tức Quốc hội để bầu ra nguyên thủ quốc gia).

A2) Không ít người rêu rao "đại cử tri đoàn" là... hạn chế dân chủ. Xin lỗi, dốt đặc về kiến thức chánh trị mà cũng gào lên cho bằng được. Mở to mắt ra mà nhìn: Anh, Đức, Nhựt Bổn, Ấn Độ... thì nguyên thủ quốc gia là do "đại cử tri đoàn" (Quốc hội), chớ lá phiếu phổ thông của dân đâu có quyền bầu trực tiếp nguyên thủ!

Ở CHXHCN VN, xét về qui trình thể thức, dân cũng đâu bầu ra nguyên thủ, mà là do các đại biểu Quốc hội bầu.

Vậy, hỡi những "dân chủ viên" ở Mỹ và ở lung tung lang tang nhiều chỗ, các nước như Anh, Đức, Nhựt Bổn (áp dụng về thực chất là "đại cử tri đoàn" để bầu nguyên thủ) là mất dân chủ hả? Ngược lại, các nước Đức, Anh, Nhựt đều là các quốc gia thực sự dân chủ!

A3) Trở lại chuyện nước Mỹ.

Quí bạn thử tưởng tượng: tỉ dụ hết thảy 535 nghị viên trong Quốc hội lưỡng viện (có thể thêm 3 vị nữa của Đặc khu thủ đô Washington) họp lại thành "đại cử tri đoàn" bỏ phiếu bầu nguyên thủ quốc gia, được không? Được, nếu nước Mỹ chấp nhận "Đại nghị chế" như Anh, Đức, Nhựt Bổn, và lúc đó nguyên thủ sẽ được gọi là Thủ tướng.

Người dân Mỹ - chính họ đã bỏ phiếu bầu ra các nghị viên - lúc đó tha hồ ở nhà rung đùi, khỏe re. Và, xin nhấn mạnh, vẫn rất là dân chủ (dân chủ như các nước Anh, Nhựt, Đức... áp dụng Đại nghị chế).

NHƯNG, Hiến pháp Mỹ đã không chọn "Đại nghị chế" mà chọn Tổng thống chế - nghĩa là các nghị viên Quốc hội không được quyền bầu ra nguyên thủ, không có "đại cử tri" lẫn "đại cử tri đoàn" (như Đại nghị chế) - mà việc bầu Tổng thống là do cử tri phổ thông (người dân)!

[bạn nào chưa đọc những bài trước của tôi, đọc tới đây có thể sẽ không hiểu vì sao nói bầu TT Mỹ là dựa trên nền tảng phiếu cử tri phổ thông, xin mời đọc theo đường link ở cuối bài này: *]

B/ Giải nghĩa "Elector", "Electoral college" trong bầu TT Mỹ:

["Electoral votes" là gì, vì sao phải có kỹ thuật qui đổi thành số phiếu "electoral votes", xin mời đọc theo đường link cuối stt này: *]

"Electors" là những "đại cử tri"? Trời đất, nhầm lẫn này, về cơ bản là do không hiểu (hoặc quên béng mất tiêu?) về thiết chế bầu Tổng thống. Thiết chế này KHÔNG CÓ "ĐẠI CỬ TRI".

Vì, nhắc lại lần nữa nếu áp dụng "đại cử tri" thì... biến thành "Đại nghị chế" rồi đa! Và, nói nào ngay, cũng đã có sẵn các nghị viên là Senators (thượng nghị sĩ) + Representatives (Dân biểu) để hợp thành "đại cử tri đoàn", đâu mắc gì phải nảy nòi ra những "electors" và "electoral college"?

Thành thử phải hiểu "electors" là những ai?

Electors có thể là... anh, là chị, là bác, là chú, là hàng xóm này nọ với điều kiện là có "danh tiếng" đóng góp trong state, và lọt vào mắt xanh tuyển chọn của mỗi đảng (Cộng hòa, Dân chủ) theo từng state (bang/tiểu bang). Luật Mỹ qui định: CÁC NGHỊ VIÊN (Thượng nghị sĩ, Dân biểu liên bang) KHÔNG ĐƯỢC THAM GIA VÀO "ELECTORAL COLLEGE".

Các electors không phải là nghị viên, tức không do lá phiếu của dân, thì lấy gì có tư cách thay mặt dân mà gọi là "bầu với bì"? Elector nghĩa là "tuyển cử viên", được tuyển chọn bởi mỗi đảng theo từng state, để đi dự những cuộc họp của "electoral college" ("tuyển cử đoàn").

C/ VAI TRÒ DANH DỰ CỦA TUYỂN CỬ VIÊN (electors) là làm chứng nhân XÁC NHẬN (confirm) KẾT QUẢ BẦU CỬ TỔNG THỐNG:

Sau khi bầu cử và kiểm phiếu đã có kết quả ai đắc cử Tổng thống (trong tháng 11 của năm bầu cử), vị tân Tổng thống có khoảng hơn hai tháng rưỡi để chuẩn bị, nhận chuyển giao công việc từ Tổng thống đương nhiệm trước khi nhậm chức (20/1 của năm sau năm bầu cử).

Trong quãng thời gian này, vào tháng 12 sẽ có những cuộc họp của "Tuyển cử đoàn" (Electoral college) để thực hiện NGHI THỨC BỎ PHIẾU (official voting) nhằm CHÍNH THỨC XÁC NHẬN (confirm) kết quả bầu cử Tổng thống diễn ra trước đó một tháng!

Vì sao cần sự xác nhận chính thức, mang tính cách thủ tục như vậy? Bởi nói nào ngay, kết quả đắc cử Tổng thống hồi tháng 11 mới là sự loan báo truyền thông, mà chức vụ tột đỉnh như Tổng thống Mỹ thì cần đến một nghi thức xác nhận trang trọng, đâu ra đó.

Trước khi đi phó hội (vinh dự rỡ ràng lắm đa, vì phải có "máu mặt" trong State thì mới được chọn, nhắc lại, elector không phải là nghị viên), các tuyển cử viên (electors) mỗi đảng được dặn dò, cam kết phải bỏ phiếu bầu cho ứng viên của đảng. Tỉ như 55 tuyển cử viên (electors) của California cam kết bỏ phiếu cho Hillary Clinton (vì bà Hillary thắng cử tại Cali hồi tháng 11/2016), 34 tuyển cử viên của Texas cũng được dặn dò bỏ phiếu cho Donald Trump (vì ông Trump thắng cử tại Texas tháng 11/2016).

Quí bạn thấy gì? Đi bỏ phiếu mà lại cam kết như rứa, nghĩa là KẾT QUẢ ĐÃ CÓ SẴN RỒI, vậy - xét chặt chẽ về ý nghĩa - không phải là bầu để chọn gì nữa ráo, mà chỉ là thủ tục "bỏ phiếu" mà thôi.

Bá nhơn bá tánh, rủi có tuyển cử viên nào nổi hứng bỏ phiếu trái với cam kết thì sao? Tuyển cử viên đó sẽ bị đảng (đã cử họ đi dự) cạch mặt, loại khỏi danh sách electors cho kỳ bầu cử TT vào bốn năm sau, mất đi cơ hội rỡ ràng "một miếng giữa đàng hơn một sàng xó bếp".

Gom lại các phiếu, bất luận có những phiếu nổi hứng làm trái cam kết, nếu vẫn bảo đảm KẾT QUẢ CÓ SẴN (chẳng hạn ông Trump đã đắc cử TT tháng 11/2016 - với nhiều hơn 270 phiếu): kỳ bỏ phiếu nghi thức này chỉ cần 270 phiếu ghi tên Donald Trump là Ok rồi, hoàn tất mỹ mãn thủ tục!

Giả định chơi (vi thực tế không xảy ra): nếu... có quá nhiều tuyển cử viên (electors) làm sái khiến cho tổng cộng chưa tới 270 phiếu cho tân Tổng thống, thì sao? Không sao hết trơn, các electors buộc phải thực hiện nghi thức bỏ phiếu lại lần nữa! Bởi vì nên nhớ kết quả bầu Tổng thống Mỹ là dựa trên nền tảng ý nguyện của cử tri Mỹ - không ai, không tổ chức nào được quyền đảo ngược sự lựa chọn này.

(Hỡi những kẻ đi rêu rao rằng "electoral college" quyết định ai làm TT Mỹ, hả, nước Mỹ biến thành chế độ phản dân chủ / độc tài từ hồi nào vậy bây? Bây không thấy ngượng về kiến thức hời hợt, mà còn vỗ ngực "khai trí dân chủ" nữa là sao?)

------------------------------------------------------------------------------

(*): Những bài kỳ trước: CÁCH THỨC NHẬN DIỆN VỀ THIẾT CHẾ BẦU CỬ TT MỸ (https://www.facebook.com/nguyenchuong158/posts/920148398419141)

Kỳ 4 (kỳ cuối): Nếu không ưng thể thức bầu cử Tổng thống Mỹ, ồ, tự do đưa ra đề xuất. Nhưng 99% là thiết chế bầu cử TT Mỹ không thay đổi. Vì sao mạnh miệng khẳng định 99%? /

Hình ảnh: Cuộc họp của "Tuyển cử đoàn" (electoral college) tại California; Các tuyển cử viên (elector) vinh dự có mặt tại cuộc họp của "Tuyển cử đoàn" (electoral college) tại Illinois.