Skip to main content
HỌC THUYẾT TRUMAN

Dựa trên hiệu ứng Domino. Thuyết này do TT Mỹ Harry S. Truman "nghĩ" ra. 

Bối cảnh ra đời

 Sau khi thế chiến 2 kết thúc, thế giới chia lưỡng cực, Mỹ và Liên Xô mỗi nước đứng đầu 1 phe. Thường người Việt chỉ biết đến thuyết này do nó ảnh hưởng đến quyết định của Mỹ khi can thiệp vào VN kể từ khi viện trợ cho Pháp trong chiến tranh Pháp - Việt 46-54 và hỗ trợ VNCH. Nhưng thực tế thuyết này có ảnh hưởng đến toàn cầu, đặc biệt là châu Âu, Trung Đông...Thuyết này là khởi đầu cho chủ nghĩa can thiệp Mỹ, mà VN hay gọi là đế quốc. Ngày xưa thì Mỹ can thiệp bằng quân sự, bây giờ là diễn biến hòa bình. Vẫn là sự phát triển từ học thuyết Truman này.

Sau khi thế chiến 2 kết thúc, các nước đồng minh phải rút khỏi Iran nhưng chỉ có Mỹ, Anh chấp thuận, LX vẫn đóng quân gây sức ép với Iran nhằm mục đích đòi quyền lợi về dầu mỏ. Anh rất tức giận vì trước đó Anh là nước đang có ảnh hưởng tại Iran nhưng lại rút quân trước. Churchill lên tiếng phản đối LX, Stalin cho là Anh muốn có chiến tranh. Cuối tháng 4-1946, mâu thuẫn mới được giải quyết bằng việc thành lập 1 liên doanh khai thác dầu mỏ Iran - LX. Ngày 9/5/1946 LX mới chịu rút quân khỏi Iran. Nhưng sự đối đầu giữa LX và phương Tây bắt đầu từ đó. 

Trong chiến tranh thế giới, Đức chiếm Hy Lạp, vua George II của Hy lạp chạy trốn ra nước ngoài. Quân du kích CS do LX hậu thuẫn tiếp tục kháng chiến và chiếm lại được 2/3 đất nước. Nhưng sau đó phía đồng minh phương Tây hỗ trợ nên phía quân đội hoàng gia quay lại đánh nhau với quân CS. Stalin không muốn mâu thuẫn với Anh, Mỹ nên đề nghị phe CS nhượng bộ để phe hoàng gia quay lại nắm quyền. Một số người thuộc phe CS không chịu. Nội chiến nổ ra, LX ngầm hỗ trợ cho phe CS, đến tận năm 49. Nội chiến kiểu này chả khác gì ở Đông Dương, TQ, Indonesia, Triều Tiên. Vấn đề Triều Tiên và Indo, Malay mình sẽ viết sau, để thấy sự tương đồng và khác biệt với VN. Vấn đề Hy Lạp có nguyên nhân sâu xa từ thời đó nên vừa rồi Hy Lạp khủng hoảng kinh tế mà vẫn ăn vạ châu Âu được, vì EU sợ Hy lạp lại rơi vào vòng tay của Nga hay TQ.

Năm 1935-1945 Thổ Nhĩ Kỳ ký hiệp ước hữu nghị với LX, kết thúc thế chiến thì hiệp ước cũng kết thúc, LX không muốn gia hạn. Sau đó LX gây sức ép để Thổ phải chấp nhận cho LX đặt căn cứ quân sự và thay đổi chế độ tàu bè qua lại eo biển Đen. Thổ báo ngay cho Mỹ vấn đề này và Mỹ lo ngại LX sẽ tấn công Thổ. Mỹ quyết định phải đầu tư quốc phòng và kinh tế cho Thổ để Thổ hiện đại hóa quân sự và quyết định phải có căn cứ quân sự tại khu vực này. Đến tháng 5/1953 LX mới rút quân khỏi biên giới Thổ. Như vậy, căng thẳng Thổ - Nga sau vụ Thổ bắn rơi máy bay Nga là có mầm mống từ thời gian này. Và đây cũng là lý do tại sau Thổ lại có tiềm lực quân sự mạnh và cứng rắn với Nga như vậy.

Học thuyết Truman bắt đầu được thông qua thế nào?

Ngày 21/2/1947 Anh tuyên bố không thể viện trợ được cho Hy Lạp vì khó khăn tài chính. Nếu Anh không thể hỗ trợ thì quân CS sẽ giành chính quyền ở Hy Lạp. Nguy cơ làn sóng CS sẽ nhấn chìm cả Ý và Pháp, vì 2 nước này phong trào CS cũng mạnh. Thế là tháng 3/1945 Mỹ quyết định viện trợ 400 triệu đô cho Hy lạp và Thổ để ngăn chặn làn sóng CS. Tương tự thế, sau khi Mao thắng Tưởng vào năm 49, Truman cũng quyết định phải can thiệp vào VN để chặn làn sóng đỏ. Nội chiến Quốc Cộng bên Tàu ảnh hưởng lớn đến sự tồn tại của VNDCCH, mình sẽ viết sau.

Ngày 14/6/1948 thượng viện Mỹ thông qua nghị quyết Vandenberg cho phép Mỹ dựa vào các luật định hợp hiến để tham gia vào các hiệp định khu vực cũng như tập thể xây dựng trên nguyên tắc lâu dài và hỗ trợ lẫn nhau trong những vấn đề liên quan đến an ninh QG. Thực hiện nghị quyết này có nghĩa là Mỹ hướng tới xây dựng các liên minh và đó là nguồn gốc của chủ nghĩa can thiệp Mỹ cho đến giờ.

Chủ nghĩa này dựa trên tư tưởng tinh thần của Mỹ, với tư cách là là nước đầu tiên trên thế giới dựa trên tư tưởng tự do, để thực thi sứ mệnh cao cả là bảo vệ tự do và dân chủ. Nước Mỹ sẵn sàng chấp nhận phí tổn để thực hiện sứ mệnh này nhằm biện minh cho sự cần thiết phải bảo vệ cho những tư tưởng của Mỹ, quyền lợi QG của Mỹ và nhân dân Mỹ.

Khi chúng ta biết học thuyết Truman là gì thì chúng ta mới có thể hiểu được động cơ để Mỹ can thiệp vào các nước khác bằng bạo lực hay hòa bình. Hiện nay mối đe dọa của CNCS không còn như xưa nữa nhưng Nga và TQ vẫn là những mối đe dọa cho sứ mệnh bảo vệ tự do và dân chủ của Mỹ. Vì thế nên Mỹ vẫn phải xoay trục về Đông và quan tâm đến VN.

1/6/2016

Comments

Post a Comment

Popular posts from this blog

​Trong mỗi gia đình, luôn có một người như thế

Trong mỗi gia đình, luôn có một người như thế… Người ấy không hỏi nhiều, không kể lể, chẳng tranh phần đúng, cũng chưa từng đòi phần hơn. Nhưng lạ lắm – cứ mỗi lần nhà có chuyện, thì chính người ấy lại là người đầu tiên chao đảo. Khi ai đó gặp hạn, người ấy lại ốm. Khi cả nhà cùng lo âu, người ấy lại gánh thêm những điều chẳng ai thấy. Không phải vì người đó yếu. Mà bởi trời đất đôi khi có một cách sắp đặt kỳ lạ: Để một người chịu nhiều hơn một chút – Để những người còn lại, được bình yên hơn một chút. co là con út trong một gia đình năm người. Chị gái lấy chồng xa, anh trai có công việc ổn định, bố mẹ vẫn khỏe mạnh ở tuổi về chiều. Chỉ riêng Co – đi đâu cũng lận đận, làm gì cũng va vấp. Đã có lúc, cô ngồi một mình và hỏi: "Hay là mình là đứa gánh nghiệp cả nhà?" Và rồi cô để ý – rất rõ – Mỗi lần trong nhà có người gặp chuyện: mẹ ốm, bố té xe, hay chị gái buồn bực chuyện chồng con… Thì chỉ vài hôm sau, Linh lại là người "đón hạn": xe hư, mất việc, hay bỗng dưng té ...
Post a Comment
Read more

Khủng hoảng kinh tế 2008 và các sói già phố Wall

  Có lẽ nhiều người đã biết khủng hoảng kinh tế năm 2007-2008 xảy ra do bong bóng thị trường cho vay mua nhà (mortgage) của Mỹ sụp đổ, khi hàng loạt người có điểm tín dụng xấu – không có khả năng chi trả nợ - được cho vay mua nhà (subprime mortgage). Thời điểm 2000-2007, việc 1 người có thể sở hữu 2-3 căn nhà là hoàn toàn bình thường nhờ vay tiền từ các tổ chức tín dụng. Đến 1 thời điểm, khi người mua nhà không còn khả năng phát chi trả nợ, bong bóng này chắc chắn sẽ sụp đổ. Tuy nhiên, việc tín dụng xấu có thể tồn tại trong 1 thời gian dài và tạo nên ảnh hưởng dây chuyền đến nhiều tổ chức tài chính lớn trên thế giới chắc chắn không chỉ phụ thuộc vào những người có tín dụng xấu. Từ 1 đống rác, mortgage tín dụng xấu đã được hô biến thành 1 món hàng cực kỳ uy tín và chất lượng, tóm gọn lại trong hai yếu tố: 1. Biến subprime mortgage thành 1 sản phẩm hoàn toàn mới 2. Dát vàng cho sản phẩm mới này 1 trò chơi hoàn hảo đã được bày ra bởi các sói già phố Wall. Thay đổi nhận diện Yếu tố thứ...
Post a Comment
Read more
Thuế quan mới của Trump không chỉ là vấn đề điều chỉnh thương mại — mà là động thái đầu tiên trong một cuộc thiết lập lại toàn diện: Khoản nợ $9,2 nghìn tỷ đô la đáo hạn vào năm 2025. Lạm phát vẫn tiếp diễn. Các đồng minh đang thay đổi. Đây là những gì thực sự đang diễn ra—và tại sao điều đó lại quan trọng ✔️ Bắt đầu với khoản nợ: 9,2 nghìn tỷ đô la phải được tái cấp vốn vào năm 2025. Nếu được chuyển thành trái phiếu kỳ hạn 10 năm, cứ mỗi 1 điểm cơ bản giảm lãi suất sẽ tiết kiệm được khoảng 1 tỷ đô la/năm; do đó, mức giảm 0,5% sẽ tiết kiệm được $50 tỷ đô la trong một thập kỷ. Lợi suất thấp hơn giải phóng không gian tài chính—nếu không có chúng, chi tiêu cốt lõi sẽ bị chen chúc. Vậy làm thế nào để đẩy lợi suất xuống cùng với lạm phát đang khá cứng nhắc và Fed đang hành động khá thận trọng? ❗️Cách làm của Trump hiện tại sẽ làm giảm bất ổn trong sản xuất bằng cách áp thuế quan cao. Khi đấy, thị trường rơi vào trạng thái hoảng sợ, kích hoạt tâm lý tránh rủi ro của các nhà đầu tư. Điều n...
Post a Comment
Read more