​Trong mỗi gia đình, luôn có một người như thế

Bạn nhạc Pháp trình diễn "Hồn Vọng Phu 1".

Hòn vọng phu là trường ca trứ danh do nhạc sĩ Lê Thương sáng tác từ năm 1943 đến 1947. Đây là một trong những bản nhạc mang tính trường ca đầu tiên của nền tân nhạc Việt Nam.

Lê Thương nghiền ngẫm đề tài người chinh phụ từ lâu trước khi sáng tác. Nhạc sĩ đọc thuộc Chinh phụ ngâm, cả nguyên tác chữ Hán của Đặng Trần Côn và bản dịch chữ Nôm của Đoàn Thị Điểm. Tiếp theo, ông bắt gặp nhiều hình tượng người chinh phụ ngoài đời thực. Nàng Tô Thị bồng con chờ chồng đến nỗi hóa thành đá ở Lạng Sơn, người chinh phụ trên núi Đá Bia, ở Phú Yên, phía đông đèo Cả, thậm chí là cả Vọng phu thạch ở Trung Quốc (khi ông vượt qua biên giới Việt–Trung). Tất cả những hình tượng này đều khiến Lê Thương đưa ra một chiêm nghiệm: dù ở phương trời nào, chiến tranh gây ra nỗi đau đè nặng lên người phụ nữ. Cảm xúc đó đã khiến nhạc sĩ xúc động sâu sắc để viết bộ ba bài hát Hòn vọng phu.

Hòn vọng phu trong sự tích này chính là đá Vọng Phu tại Đồng Đăng, Lạng Sơn. Đá đã bị sụp đổ vào năm 1991.

Tuy nhiên, hòn vọng phu trong tác phẩm của Lê Thương lại có nội dung khác. Cũng với câu chuyện về người vợ chờ chồng đến hóa đá, Lê Thương đã xây dựng nên câu chuyện khiến ai đã một lần nghe qua đều xúc động.

Trong trường ca này, Lê Thương đã sử dụng nhuần nhuyễn âm giai ngũ cung của Việt Nam phối hợp với tiết điệu Tây phương để kể về mối tình chia cắt của người chồng và người vợ do chiến tranh loạn lạc.

Trường ca Hòn vọng phu gồm có ba phần. Mỗi phần có thể được hát như một bài riêng:

Hòn vọng phu 1: Đoàn người ra đi (Hương Mộc Lan xuất bản lần đầu vào năm 1946)

Hòn vọng phu 2: Ai xuôi vạn lý (Hương Nam xuất bản vào tháng 10 năm 1946)

Hòn vọng phu 3: Người chinh phu về (Dân tộc xuất bản lần đầu vào năm 1949)

Khi chiến tranh nổ ra, người chồng theo lệnh vua tòng quân với lời hẹn ước chỉ một thời gian sẽ trở về. Hai vợ chồng, "người đi ngoài vạn lý quan san, người đứng chờ trong bóng cô đơn." (phần 1)

Thời gian cứ bằng bẵng trôi. Người vợ chờ đợi mãi vẫn không thấy chồng trở về. Chiều nào nàng cũng bồng con ra ngóng tin chồng; vết chân nàng đi dần hằn sâu trên phiến đá. Cỏ cây, hoa lá, sông núi, nước non,… cả đất trời đều thương cảm cho nàng, đều giúp nàng ngóng tìm chồng, "xem chàng về hay chưa". Ngóng trông mãi đến lúc tất cả đều khuyên nàng đừng chờ đợi nữa, hãy "trở về chớ đừng để xuân tàn". Thế nhưng, nàng vẫn chờ, chờ mãi nơi ấy. Nước mưa, bụi thời gian tuôn xối xả lên nàng, "thấm vào đến tận tâm hồn đứa con". Ngày tháng dần trôi, nàng và con dần hóa đá vì chờ chồng. (phần 2)

Người chồng – sau khi vượt qua biết bao gian khổ, hiểm nguy – cuối cùng đã thực hiện được lời hứa là trở về với nàng nhưng đã quá muộn. Nàng đã không còn để gặp chồng, chỉ còn "vết bước đi trên phiến đá mòn còn in dấu" và nỗi tiếc thương lưu truyền mãi đến muôn đời sau. (phần 3)

Bộ ba Hòn vọng phu đã khiến giới âm nhạc và công chúng yêu nhạc các thế hệ mãi mãi nhớ đến nhạc sĩ Lê Thương trong kho tàng ca khúc Việt Nam.

Theo Wikipedia

Hòn vọng phu

Lời 1:

Lệnh vua hành quân trống kêu dồn,

Quan với quân lên đường,

đoàn ngựa xe cuối cùng,

Vừa đuổi theo lối sông.

Phiá cách quan xa trường,

Quan với quân lên đường,

Hàng cờ theo trống dồn

Ngoài sườn non cuối thôn,

Phất phơ ngậm ngùi baỵ

Qua Thiên San kìa ai tiễn rượu vừa tàn,

Vui ca vang rồi đi tiến binh ngoài ngàn.

Người đi ngoài vạn lí quan sang,

Người đứng chờ trong bóng cô đơn.

Bên Man Khê còn tung gió bụi mịt mùng,

Bên Tiêu Tương còn thương tiếc nuối ngàn trùng.

Người không rời khỏi kiếp gian nan,

Người biến thành tượng đá ôm con.

Lời 2:

Người vọng phu trong lúc gió mưa,

Bế con đã hoài công để đứng chờ,

Người chồng đi đã bao năm chưa thấy về

Đá mòn nhưng hồn chưa mòn giấc mơ

Có đám cây trên đồi gióng trông trong mơ hồ,

Ngày nào tròn trăng lại nhớ đến tích xưa.

Khi tướng quân qua đồi, kéo quân, quân theo cờ,

Gianf nhạc Pháp trình diễn '' Hồn Vọng Phu'

Đoàn cỏ cây hãy còn trẻ thơ cho đến bây giờ đã thành đoàn cổ thụ già

Mà chờ người đi mất từ ngàn xưa,

Nàng đứng ôm con, xem chàng về hay chưa? Về hay chưa?

Có ai xuôi vạn lý nhắn đôi câu giúp nàng,

Lấy cây hương thật quý, thắp lên thương tiếc chàng.

Lời 3:

Đuờng chiều mịt mù cát bay tỏa buớc ngựa phi

Đuờng truờng nếp tàn y hùng cuờng vẫn còn bay trong gió

Bóng từ xa sắp dần qua bóng chàng chập chùng vuợt núi non cũ

Với hành luơng độ đường

Chiếc hùng guơm danh tuớng

Duới tà uy đếm nhịp đi vó ngựa phi

Dấn buớc tang bồng giữa nơi núi rừng

Bên nợ tình thâm, bên nợ giang san

Bên đồi ai oán, bên rừng đa đoan tiễn đưa bóng chàng.