Tiền fiat - Sự tăng giá của Bitcoin

Sự tăng giá của Bitcoin, như tôi đã đề cập nhiều lần, phản ánh bản chất của hệ thống tiền tệ nhiều hơn phản ánh bản chất của Bitcoin. Nhiều người tới tờ tiền trong tay cầm còn không hiểu đó là gì, hoạt động ra sao, sao hiểu được Bitcoin? Các bạn cứ học cho kỹ về tiền, rồi sẽ dần hiểu ra được giá trị của những thứ có thể được quy đổi bằng tiền. Rồi bạn sẽ sớm có quyết định của mình, xem có muốn đổi tiền lấy chúng hay không. Vì sao người ta lại chấp nhận đổi gần 100 nghìn USD cho 1 BTC? Rồi bạn sẽ hiểu. Còn nếu xem tiền là tiên là phật, là đích đến cuối cùng, là sự giàu có và thịnh vượng, là sự đảm bảo tuyệt đối, là quy luật vũ trụ... bạn sẽ bỏ lỡ mọi thứ vì quá tiếc tiền. Mọi người sẽ ôm đống giấy lộn và những quy ước giá trị liên tục bị điều chỉnh, bỏ lỡ cơ hội đầu tư, lao động và thúc đẩy sự tiến bộ thực sự. Bạn có thể kiếm nhiều tiền hơn, và mọi người cũng vậy, rồi tất cả sẽ dùng số tiền đó để đổi lấy điều gì? Ai sẽ tạo ra thứ các bạn muốn đổi? Tiền chỉ là ảo giác. Sức lao động, tài nguyên và khả năng tổ chức-hợp tác của con người mới là yếu tố cốt lõi. Người ta tận dụng ảo giác để thúc đẩy các tiến trình mang tính bản chất, chẳng hạn in tiền để thúc đẩy chi tiêu và lao động. Tuy vậy, giấc mơ nào cũng đến lúc tỉnh. Những người kiếm được rất nhiều tiền sau cùng sẽ "úp bô" thế hệ sau bằng cách nhanh chóng đổi hết tiền lấy những thứ quý giá, bản chất và quan trọng hơn. Điều này khiến tiền mất giá và không thể điều chỉnh một cách công bằng, theo kịp với tiến trình thực sự của thế giới thực. Có thể, mọi người sẽ có nhiều tiền hơn và đủ để ăn nhiều hơn bởi nông nghiệp phát triển, nhưng ngày càng ít người có nhà hơn bởi cơ sở hạ tầng, công nghệ xây dựng và khả năng quy hoạch chưa phát triển tương ứng. Thành ra, có nhiều tiền hơn có thể đảm bảo bạn đổi được nhiều thứ rẻ tiền hơn - nhưng không thể chắc bạn sẽ có được thứ tuyệt vời ai cũng muốn. Mọi người sẽ đủ khả năng để lên Shopee mang đầy rác về nhà, mua thức ăn bừa phứa mỗi ngày để tống vào cơ thể, nhưng ngày càng thấy các nhu cầu quan trọng khác trở nên xa vời. Đuổi theo tiền bạc là theo đuổi những nhu cầu tức thời. Bạn cần tiền và quý tiền bởi nó giúp bạn trả tiền thuê nhà, mua sắm và giải quyết các nhu cầu ngay lập tức. Thành ra, tầng lớp lao động sống pay check to pay check sẽ càng lún sâu hơn vào ám ảnh với tiền, nỗ lực lao động để có được nó. Hóa ra, sức lao động của họ mới là thứ thế giới cần, và động lực thanh toán hóa đơn là thứ giúp tiền đã thúc đẩy tạo ra sức lao động ấy. Họ không thể nghĩ được cái gì lớn hơn tiền, bởi thế giới muốn họ tập trung vào tiền và chăm chỉ lao động để kiếm tiền. Nhưng khi được thế giới đưa cho nhiều tiền hơn, và phải giữ số đó lâu hơn, bạn sẽ tự cảm thấy lo lắng vì giá cả mọi thứ tăng lên và tiền của bạn liên tục mất giá. Bạn sẽ thấy xã hội đang vận hành và cam kết dựa trên một thỏa thuận hết sức rủi ro và đầy biến động. Những người cầm tiền sẽ làm gì với nhau khi lối chi tiêu và đầu tư của họ không còn thành công thuyết phục và thúc đẩy tầng lớp lao động làm việc? Thực ra bí mật này không có gì mới. Con người, từ lâu, đã tìm tới vàng như nơi để trú ẩn mỗi khi không còn tin vào tiền. Hoặc họ tranh thủ chiếm lấy các công ty, bất động sản tốt, đảm bảo sẽ liên tục có được dòng tiền - tức là tìm thấy những động lực căn bản giúp họ dễ dàng trao đổi được với tài nguyên và sức lao động của người khác trong xã hội tại cùng thời điểm. Tạo ra dòng tiền là mục tiêu cao hơn hẳn. Nhiều người sẵn sàng cầm nhiều tiền chỉ vì họ tin rằng số tiền đó có thể tạo ra dòng tiền. Nhưng dòng tiền, thu nhập thụ động hay bất kỳ "giá trị" nào khác bạn mong muốn nhận được, nhất thiết phải tới từ sức lao động của người khác hoặc tài nguyên của thế giới. Sự chi tiêu của bạn, đi kèm với việc thuyết phục và giúp đỡ người khác lao động cho bạn, phải diễn ra hiệu quả. Bản chất của việc ngân hàng TW dám in thêm tiền, là bởi họ dám đặt cược vào sự gia tăng năng suất, của GDP, tương ứng với số tiền đã in thêm. Bất kỳ khoản tiền nào được chi ra và không tạo thêm năng suất, phải bị hủy hoặc suy giảm giá trị. Nắm giữ tiền, vì vậy, là đặt cược vào khả năng đầu tư, hợp tác, và tầm nhìn của những người cầm nhiều tiền trong xã hội. Nếu bạn cảm thấy những kẻ cầm nhiều tiền đang mê tiền hơn mê việc kiến tạo, đầu tư, thúc đẩy sự phát triển, bạn nên tìm tới những cộng đồng khác dùng tiền hiệu quả hơn. Đồng đô la mạnh bởi những người tin tưởng đồng đô la là những kẻ mạnh nhất thế giới. Đây là lý do vì sao vai trò của chính phủ trong nền kinh tế rất lớn, vì họ được thiết kế để có thể chi tiêu và can thiệp mạnh vào nền kinh tế. Một chính phủ chi tiêu kém không chỉ tạo ra ít điều tốt đẹp hơn trong thế giới thực, còn đẩy vào nền kinh tế vào cảnh lắm tiền ít của. Sự mất giá của tiền, hay lạm phát, có thể gây đau khổ cho những ai cầm nhiều tiền, nhưng lại gây chết chóc, tê liệt và vô hiệu hóa những người cầm ít tiền - vốn là tầng lớp lao động, tầng lớp chính chịu trách nhiệm cho việc đảm bảo giá trị của tiền. Đó là lý do cần kiểm soát lạm phát để đảm bảo nhóm giữ ít tiền luôn đủ sống và đủ "hạnh phúc" nhằm tiếp tục lao động, dù trong dài hạn tiền vẫn sẽ mất giá với tốc độ vừa phải. Vì vậy, lý tưởng của cộng đồng BTC là đặt cược vào sự phát triển của nhận thức nhân loại và tin rằng cách hợp tác, cam kết của con người trong tương lai sẽ dẫn tới việc từ chối tin tưởng tuyệt đối vào tiền fiat. Vì cơ sở là gì? Họ muốn các cam kết được vận hành dựa trên những cơ sở an toàn, công bằng và hiệu quả hơn. Họ tin rằng những người nắm giữ BTC sẽ tạo thành cộng đồng phi tập trung, rải rác trên khắp thế giới và vận hành vì lợi ích của chính họ. Họ tin rằng cộng đồng này sẽ vận hành hiệu quả, nhờ sự trợ giúp của mạng Bitcoin, và việc sở hữu BTC chính là sở hữu tấm vé để giao tiếp, trao đổi, mua bán, cam kết và được bảo hộ bởi cộng đồng này. Một người giữ BTC trong ví ảo của mình, như minh chứng cho giá trị và sức lao động của anh ta, có thể đổi lấy bất kỳ thứ gì mà những người nắm giữ BTC khác cung cấp. Tiền tệ có vấn đề, bạn tìm tới ngân hàng và chính phủ - các tổ chức này có thể giải thể hoặc biến mất. Có ai đó hạ nhục vàng hay xem thường BTC? Họ đang hạ nhục và xem thường *mọi người*. Chạy trốn vào vàng hay BTC nghĩa là trú ẩn sau lưng *mọi người*. Bất kỳ người nào sở hữu vàng hay BTC cũng sẽ sẵn sàng đứng ra đòi quyền lợi cho bạn bởi đó cũng là quyền lợi của họ. Những cộng đồng, nhóm người và tổ chức ở khắp nơi trên thế giới sẽ lao động và muốn lưu trữ sự thịnh vượng của mình dưới các trật tự và cam kết đáng tin cậy. Ngày càng có nhiều người giỏi, giàu, có lý tưởng tham gia trở thành thành viên của mạng lưới phi tập trung BTC - theo cách này hoặc cách khác. Họ làm mọi thứ để phục vụ lợi ích cho *riêng họ*, nhưng sự phi tập trung và tính cộng đồng cao lại biến tập hợp các lợi ích riêng ấy thành những tiến bộ chung. Đơn cử, hệ sinh thái crypto đã được xây dựng và tài trợ bởi những người giàu có nhờ BTC từ đầu, giờ đây biến thành kênh hút vốn hiệu quả, tập trung dòng tiền đẩy giá BTC đến gần 100k USD, trong lúc toàn bộ altcoin dặt dẹo. Tương lai, có thể BTC sẽ thất bại bởi phương án thay thế nào đó và trở thành quả bong bóng tài chính vĩ đại nhất lịch sử. Hoặc, lý tưởng của những người theo đuổi BTC trở thành hiện thực và tất cả những người khác buộc phải chạy theo BTC trong lúc vội vã vứt bỏ tiền fiat do chính phủ họ đảm bảo. Chính phủ là một nhóm người không có thật. Về lý thuyết, nó có thể dễ dàng thay đổi khi trật tự xã hội thay đổi. Bitcoin lớn hơn thứ đó rất nhiều, và đang ngày càng lớn hơn nữa.
Trần Tiến